یکشنبه, تیر ۳۱, ۱۳۹۷
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم ورود

Posts Tagged ‘شهادت امام کاظم’

خرد و خردورزی از نظر امام موسی کاظم(ع)

عقل، نعمت الهی
عقل در لغت به معناى حبس و امساک آمده است. عاقل را از آن رو عاقل گفته‌اند که خود نگهدار بوده، خویشتن را از رفتن به دنبال هواهاى نفسانى باز مى‌دارد. عقل مایه امتیاز انسان از حیوان و به معناى فهم و ضدّ حماقت نیز آمده است.(ابن منظور، لسان العرب، ج ۹، ص ۳۲۶، «عقل»)
علامه طباطبایی درباره اصطلاح قرآنی و فلسفی عقل نوشته است: با توجّه به معناى اصلى عقل که بستن و امساک است، بر ادراک با این خصوصیّت نیز عقل اطلاق مى شود و همچنین مدرکات انسان و قوّه اى که به وسیله آن انسان بین خیر و شرّ و حق و باطل تمیز مى دهد، عقل نامیده مى‌شود و مقابل آن جنون، سفاهت، حماقت و جهل است که هر کدام به اعتبارى است.(المیزان، ج ۲، ص ۲۴۷)
البته واژه عقل به شکل مصدری در قرآن کریم به کار نرفته، ولى برخى از مشتقّات آن مانند «یعقل»، «عقلوا»، «یعقلون» و «تعقلون» آمده است؛ زیرا داشتن عقل، زمانی اهمیت واقعی خود را می‌یابد که مورد کاربرد باشد و صاحب خرد و عقل آن را در زندگی خویش به کار گیرد. از این رو الفاظ دیگرى که به نوعى بیانگر کاربردهای عقل در زندگی است با توجه به مرتبه یا مراتب و سطح کاربرد آن در قرآن آمده است. به عنوان نمونه در قرآن عقلی که مورد استفاده قرار گرفته با توجه به نوع کاربرد و سطح آن با الفاظ و واژگانی مانند: «قلب»، «فؤاد»، «افئده»، «الالباب»، «النّهى» و «حجر» نام گذاری می‌شود. در حقیقت  اطلاق هر یک از این الفاظ به سطح و یا مرتبه و نوع کاربرد عقل به جهت خاصّى است که در آن لحاظ شده است.
مراتب تعقل در قرآن و روایات
«لُبّ» به معنای مغز خالص هر چیز به شکل «اولوا الالباب»(بقره، آیات ۱۷۹ و ۱۹۷ و ۲۶۹؛ آل عمران، آیات ۷ و ۱۹۰) در شانزده مرتبه در آیات قرآن، «نُهی» به معنای بازداشتن از زشتی و بدی به