چهارشنبه 23 آبان 1397
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم ورود

غیرت و قناعت ، ضرورت زندگی

اينهایی كه در كوفه بودند، درست است اوّل وجود مبارك حضرت را دعوت كردند، امّا احتمال اينكه يك عدّه اموي و مرواني در میان اين‌ها حضرت را دعوت كردند كه بيايد نزديك، در كوفه تا او را سر ببرند هم بود. اينچنين نبود كه همه شيعيان خالص دعوت كردند‌! يك عدّه دسيسه‌باز‌ها هم بودند. منتها وجود مبارك حضرت به اعتبار آن نامه‌هاي فراواني كه شيعه‌‌ها نوشتند حركت كرده، نه به اعتبار اين دسيسه‌‌ها‌! ابن‌عباس هم به عرض حضرت رساند كه جريان اين است، يك عدّه دعوت كردند كه به تو دسترسي پيدا كنند؛ چون مي‌دانستند اگر در مدينه باشي، به تو دسترسي ندارند. دعوت كردند بيائي اينجا كه با تو بجنگند‌! فرمود: همه اين‌ها را من مي‌دانم. ابن‌عباس‌! اين سرّي است كه ساليان متمادي به من گفتند؛ اصلاً قتلگاه من آنجاست، قبر من آنجاست، اينها را من مي‌دانم؛ چيزي مرا نمي‌ترساند و نمي‌لرزاند؛ هدف بالاتر از اينهاست. هم آن توطئه احتمالي را من مي‌دانم، هم بي وفائي اين‌ها را مي‌دانم؛ ولي من بالأخره بايد حجت را بگویم: لِيَهلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنِه وَ يَحيي مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنِه(1).
تبيين حيات مادي و معنوي انسان
كلّ خاورميانه آن روز يا خوابيده بود يا كور بود و يا كر‌! در تعبيرات قرآني سخن از خواب نيست، در تعبيرات قرآني سخن از كور و كر است؛ فرمود: صُمّ‏ٌ بُكمٌ (2). امّا در روايات ما هست كه اَلنّاسْ نِيام (3)، خيلي‌‌ها خوابند‌! بزرگان اخلاق مي‌گويند: اوّلين مرحله خودسازی، مرحله يَقَظِه است يعني بیداری. تا آدم بيدار نشود نمي‌بيند! فرمود: خيلي‌‌ها خوابند. آنچه را كه دارند؛ يا در حدّ گياهي زندگي مي‌كنند يا در حدّ حيواني. شما به لطف الهي بايد شب و روز شاكر باشيد كه از حيات انساني برخورداريد. يك عدّه جوان‌ها يا نوجوان‌ها فقط در حدّ گياهي دارند زندگي مي‌كنند، بخشي هم در حدّ حيواني و شما به لطف الهي در بخش انساني زندگي مي‌كنيد.
توضيح اين مطلب اين است: يك جوان فقط در تلاش و كوشش اين است كه غذا بخورد، خوب بالندگي داشته باشد، خوب جامه در بر بكند، خوب آرايش بكند؛ همين! اين مرحله، مرحله گياهي است. كدام نهال است كه اين 3 ـ 4 تا كار را نمي‌كند؟ جامه خوب در بر مي‌پوشد، خوب رشد مي‌كند، خوب قد مي‌كشد، خوب نِموّ مي‌كند، خوب غذا مي‌خورد؛ اين نامٍ(بالنده) بِالفِعل و حِيوانٌ بِالقُوِّه.
غيرت، از اوصاف حيات حيواني
وقتي يك قدري بالا آمد و عواطف و احساسات و احترام به پدر و مادر و رعايت حقوق برادر و رعايت حقوق همسايه‌‌ها و اين‌ها مطرح شد؛ اين از مرحله نباتي در آمده، حِيوانٌ بِالفِعل و اِنسانٌ بِالقُوَّه. مرحوم بوعلي مي‌فرمايد: آن كسي كه از زيردستش حمايت نمي‌كند، رسالت را ندارد، از حوزه خودش غفلت دارد؛ اين حيوان هم نيست‌! آن وقت‌‌ها كه اين جوجه‌پروري و تخم گذاشتن زير بال مرغ و داشتن مرغ‌هاي طبيعي در خانه‌‌ها رسم بود، همه ما مي‌ديديم؛ اين مرغ تا مادر نشده بود، هر كس به طرف او مي‌رفت، اين فرار مي‌كرد. امّا همين كه مادر شد، تا آخر مي‌ايستد‌! مي‌گويد: اين حوزه مأموريت من است، بايد از مسئوليتم دفاع بكنم. اگر كسي از حوزه مسئوليتش دفاع نكند، بَلْ هُمْ اَضَل (4) مي‌شود‌! كدام حيوان است كه از حوزه مسئوليتش دفاع نمي‌كند‌؟ در جنگل يا غير جنگل. اگر كسي از حوزه مسئوليت خودش دفاع نكند، حريم‌شناس نباشد، غيور نباشد؛ اين حيوان نيست‌! اين نامٍ(بالنده) بِالفِعل و حِيوانٌ بِالقُوِّه.
«غيرت‌» در حيوانات هم هست، غيرت يعني چه‌؟ اين 3 عنصر محوري را كه جمع بكني، مي‌شود (‌غيرت‌). عنصر اوّل اين است كه آدم هويت و حريم خودش را بشناسد، دوّم اين است كه غير را شناسائي بكند و به آن مرز وارد نشود؛ سوّم، اجازه ندهد كه غير به حريم خصوصي او بيايد؛ يك چنين كاري را مي‌گويند: «غيرت‌». غيور كسي است كه اين 3 مطلب را بفهمد. كسي كه اين 3 مطلب را نفهميد و نداشت غيور نيست‌!
« غيور‌» يعني آدم به حريم غير راه پيدا نكند، غير هم به حريم خود راه ندهد‌! پس هويت خود را بايد بشناسد، غير را بايد بشناسد؛ نه آنجا برود، نه غیر را راه بدهد در حريم خصوصي خودش. چرا وجود مبارك حضرت امير در بحث ديگري در نهج البلاغه فرمود: هيچ آدم غيرتمندي زنا نكرد: مَا زَنَي غَيُورٌ قَطُّ (5). براي اينكه يك آدمي كه به حريم ديگري تجاوز مي‌كند، معلوم مي‌شود غيرت ندارد؛ اين غير نمي‌شناسد‌! اين را به ما گفتند: شما غيور باشيد. اگر كسي غيور نبود؛ حيوان بِالقُوِّه است، نامٍ بِالفِعل‌! اين فقط بالندگي خوب دارد، اين غيور نيست‌!
برتري حيوان امانت‌دار نسبت به انسان خائن
اگر كسي خداي ناكرده در حوزه كار خودش امين نبود، اين به تعبير مرحوم بوعلي حيوان هم نيست‌! اين سگ‌هاي هرزه بيابان‌گرد هر چه دستشان برسد مي‌خورند. امّا سگ‌هاي شكاري كه تربیت شده است…، ما اهل اين كار نيستيم، ولي اهل اين كار براي ما گفتند و بيان ديگران را هم ما شنيديم. در سينه‌هاي كوه، در سنگلاخ‌‌ها، شكارچي كبك را شكار مي‌كند، اين سگِ شكاريِ تربيت شده نفس نفس‌زنان در اين سنگلاخ‌‌ها مي‌رود، او را پيدا مي‌كند، به دندان مي‌گيرد، امانت را تحويل مي‌دهد. صاحبش بعد از اينكه شکار را خورد، يك مقدار استخوان هم به او مي‌دهد‌! از این رو بزرگان مي‌گويند: اگر كسي در امانت بيت‌المال خيانت بكند، حيوان هم نيست‌! اينكه در قرآن فرمود: بعضي بدتر از حيوان هستند، سرّش اين است. كدام حيوان است كه تربيت بشود، بعد خيانت بكند‌؟! پس انسان خائن، هنوز حيوان نشده، چه رسد به انسان‌! اين‌ها ابتدائيات و الفباي دين است‌! اگر اين‌ها را پشت سر گذاشته و كم‌كم وارد مرز ملكوت شده؛ مي‌شود (‌انسان‌)‌!
نيل به حيات طيّبه در پرتو قناعت و ازدواج
الان مشكل‌ترين مشكل براي همه اجتماعات، ازدواج اينهاست. ما بالأخره قبول كرديم علي‌بن‌ابيطالب پدر ماست‌! خداوند از او عاقل‌تر روي كره زمين غير از پيغمبر خدا نه خلق كرد، نه خلق مي‌كند‌! وجود مبارك حضرت امير فرمود: مي‌خواهي زندگي طيّب و طاهر داشته باشي، قانع باش‌! اين آيه سوره مباركه نحل را كه فرمود: فَلَنُحيِيَنَّهُ حَياهً طَيِّبَهً (6)، اين در نهج‌البلاغه از حضرت نقل شده (7)؛ ذيل اين آيه هم به عنوان تفسير روایي از حضرت نقل شده كه حيات طيّبه، حيات با قناعت است. پدر و مادر زير بال دختر‌ها و پسر‌ها را بگيرند، يك. خود پسر‌ها و دختر‌ها هم اوائل، يك زندگي نيمه مستقل داشته باشند، دو. غيور باشند، نه آنها دخالت كنند، نه اينها دخالت كنند، سه. از مشورت و نظارت طرفي ببندند، چهار؛ اين زندگي مي‌تواند ازدواج را تأمين كند و گرنه فساد روزافزون خواهد بود‌!
اينچنين نيست كه اگر كسي ازدواج نكرد، يك تمدّني به انتظار او باشد! جز فساد چيز ديگر نيست‌!! اگر كسي سنّ ازدواجش را به تأخير انداخت، اينچنين نيست كه به دروازه بزرگ تمدّن برسد‌! فساد روز‌افزون مي‌شود؛ ديگر ناچار است غيرت را ر‌ها كند، ديگر ناچار است در همان مرز گياهي بماند‌! بنابراين ما اگر وجود مبارك سيّدالشهداء و حضرت امير را به عنوان پدر قبول كرديم، از اينها عاقل‌تر ديگر خدا خلق نمي‌كند، باید حرف‌های اینها را بپذيريم‌! براي اينكه آن‌‌ها خير ما را مي‌خواهند و راه هم همين است. هم پدر و مادر دخالت نكنند، زير بال بچه‌‌ها را بگيرند؛ هر كسي بالأخره يك خانه‌اي دارد، يك اتاقي را با يك وسائلي به پسرش بدهد‌، به دخترش بدهد. اگر ما با اين سنّت بخواهيم زندگي كنيم، موفقيم؛ و اگر بخواهيم همه امكانات در طليعه زندگي براي دختر و پسر ما باشد، وضع همين است كه الان اين آقايان گزارش مي‌دهند 15 ميليون جوان، دختر و پسر ما داريم، در آستانه ازدواجند و ازدواج نكردند‌! اين خطر آساني نيست،‌ اين با موعظه حل نمي‌شود‌! اگر خداي ناكرده غيرت رخت بر بست، ديگر با موعظه و نصيحت و امثال ذلك كنترل‌پذير نيست‌!!
تبيين بيداري حقيقي انسان در كتاب و سنّت
در روايات ما سخن از اَلنّاسُ نِيامٌ است كه خيلي‌‌ها خوابند، اِذَا ماتُوا انْتَبَهُوا (8). به ما گفتند: مُوتُوا قَبلَ اَنْ تَمُوتُوا (9)؛ قبل از اينكه بميرانند، بمير و بيدار شو‌! آدم وقتي بيدار شد، اطرافش را مي‌بيند من كجايم، چه كار بايد بكنم‌! اين را مي‌گويند: «يَقَظِه‌». اوّلين مرحله، مرحله يَقَظِه و بيداري است. اگر بيدار شد، آن وقت مي‌فهمد! در تعبيرات روائي مسأله نُوم و يَقَظِه فراوان است، امّا در قرآن سخن از كوري بينائي است، كري و شنوائي است، جهل و علم است.
فرمود: خيلي‌‌ها ناشنوايند، خيلي‌‌ها نابينايند؛ اصلاً نمي‌دانند كجا مي‌روند! اينها خيال مي‌كنند پايان راه قبر است، در حالي كه قبر اوائل راه است، برزخ اوائل راه است، مرگ يك هجرت و يك ميلاد است، تمام بحث‌هاي عميق، مال بعد از مرگ است؛ و انسان نمي‌پوسد، بلكه از پوست به در مي‌آيد. اين‌ها را او نمي‌داند! اين خيال مي‌كند پايان راه قبر است. اگر پايان راه قبر نيست بلکه لقاءالله است؛ مواظب است كه ببيند راهنمايان چه گفتند!
بيانات حضرت آيت‌الله جوادي ‌آملي (مدظلّه) در جلسه درس اخلاق در ديدار با رئيس و مديران سازمان ملّي جوانان، طلاب، دانشجويان و اقشار مختلف مردم ـ قم ؛ 26/ 10/ 1387
_____________________________________
(1) انفال / 42 (2) بقره / 18 (3) بحار الأنوار / 4 / 43
(4) برداشت از: اعراف / 179 (5) نهج البلاغه / حكمت 305 (6) نحل / 97
(7) ر. ك: نهج البلاغه / حكمت 229 (8) بحار الأنوار / 4 / 43 (9) بحار الأنوار / 96 / 58

منبع: کیهان


نظر

  1. عرض سلام و ادب خدمت شما وبلاگ نویس گیلانی.
    متشکریم از بروزرسانی شما.
    ……………………….
    وبلاگستان ۸دی در نظر دارد هر ماه گلچینی از بهترین مطالب وبلاگ نویسان گیلانی را در قالب ” گلدون وبلاگی ” در معرض دید مخاطبان خود قرار دهد.
    http://8deyblog.ir/39035/
    ……………………….
    * جنش وبلاگی مبارزه با تحریف عاشورا
    http://8deyblog.ir/39116/
    ……………………….
    تصویر و پوستر روز:
    * گوشه نمای محرم
    http://8deyblog.ir/39064/
    * پوستر/ یا حسین (علیه السلام)
    http://8deyblog.ir/38981/
    ……………………….
    * رویکرد غیرعادلانه و اعتدالی! در بیانیه تسلیت آقای روحانی
    http://8deyblog.ir/39162/
    * آلزایمر مادرم
    http://8deyblog.ir/39158/
    * خورشید در خون
    http://8deyblog.ir/39150/
    * یک آدم حسابی
    http://8deyblog.ir/39142/
    * دلایل و اهداف قیام امام حسین (ع)
    http://8deyblog.ir/39132/
    * اگر آمریکا هم برای ما مرگ بخواهد…
    http://8deyblog.ir/39125/

    موفق و سربلند باشید.

    1. سلام بر شما و ممنون و متشکر

 

درباره‌ی سایت

امام خمینی

اگر من بخواهم یک توصیه به شما بکنم، آن توصیه این خواهد بود که بصیرت خودتان را زیاد کنید؛ بصیرت. بلاهایی که بر ملت ها وارد میشود، در بسیاری از موارد، بر اثر بی بصیرتی است. خطاهایی که بعضی از افراد می کنند، بر اثر بی بصیرتی است. بصیرت خودتان را بالا ببرید. آگاهی خودتان را بالا ببرید. من مکرر این جمله امیرالمؤمنین علیه السلام را در گفتارها بیان کردم که فرمود: « الا و لا یحمل هذا العلم الا اهل البصر و الصّبر »

اللهم عجل لولیک الفرج