جمعه 25 آبان 1397
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم ورود

شب نوزدهم رمضان شب قدر

«انا انزلناه في ليلة القدر»

«شب نوزدهم ماه مبارك رمضان شب ضربت خوردن مجسمه عدالت و تقوا ، مولود كعبه و شهيد در محراب عبادت، امام المتقين، اميرالمومنين حضرت علي عليه السلام بر عموم دوستداران آن حضرت بخصوص بر شيعيان ايران و جهان تسليت و تعزيت باد»

به مناسبت شب نوزدهم ماه مبارك رمضان

شب قدر است و طي شد نامه هجر

آن شب، كه شاعر حافظ قرآن، با الهام گرفتن از قرآن، آن شب را «شب وصل» مي‌نامد، و نامه هجران را، در آن شب، طي شده و پايان يافته مي‌خواند، كدام شب نوراني و دل افروز است؟

«ما قرآن را، در شب قدر، فرو فرستاديم.

تو شب قدر را چگونه شبي مي‌داني؟

شب قدر، از هزار ماه بهتر است.

در آن شب فرشتگان و روح (جبرئيل)، به اذن خدا، همه فرمان‌ها و سرنوشت‌ها را فرود مي‌آورند.

آن شب، تا سپيده دمان، همه، سلام است و سلامت.»

آيا كدامين شب؟

اين امر بزرگ چيست؟ و اين شب كدام است؟

آن شب فرخنده، كه قرآن فرود آمده است، چه شب است؟

آن شب كه از هزار ماه بهتر است، كدام لحظات گرانقدر است؟

آن شب، كه فرشتگان فرود مي‌آيند، و روح (جبرئيل) نيز فرود مي‌آيد، كدامين است؟

آن شب، كه فرمان‌ها و تقديرها را به زمين مي‌آورند، و بر طبق حكمت بر مي‌نهند، و معين مي‌دارند؟

آن شب، كه تا سپيده دمان، همه آنات و لحظات آن، درود است و سلام، و رحمت است و سلامت، و ايمني است و فرخندگي؟

اين واقعيت بزرگ، كه با «فعل مضارع» بيان شده است، و استمرار را مي رساند چيست: «تنزل الملائكه و الروح» فرشتگان و روح، همي‌ فرود آيند، و همي‌ فرود آيند، به كجا؟

آري، فرشتگان و روح، در هر سال، در شب هنگام «قدر» پيوسته فرود آيند، و به «اذن خدا»، هر «امري» و «تقديري» را فرود آورند.

اين امر چگونه است؟ اين فرشتگان نزد چه كسي مي‌روند، و فرمان‌ها و تقديرها را به چه كسي مي‌سپارند؟ آنجا كه روح بزرگ فرود مي‌آيد كجاست؟ و آن آستان مقدس، و مطلع نور، و مركز ناموس، كه «كل امر»، به همراه فرشتگان، به جانب آن فرود آورده مي‌شود، كدام آستان است؟ در شب قدر، فرودگاه فرشتگان آسمان، در كدام سرمنزل قدس، و مهبط مطهر است؟

شب قدر است و طي شد نامه هجر

آن شب، كه بايد شكوائيه هجران را در نورديد، و به اميد وصل و ديدار بيدار نشست، و از جام طهور «سلام»، تا «مطلع فجر»، سرمست بود، كدام شب است؟

آن شب، كه شاعر حافظ قرآن، با الهام گرفتن از قرآن، آن شب را «شب وصل» مي‌نامد، و نامه هجران را، در آن شب، طي شده و پايان يافته مي خواند، كدام شب نوراني و دل افروز است؟ شبي كه بايد در عاشقي ثابت قدم بود، در طلب كوشيد، و بيدار ماند و ديدار جست و احيا گرفت، و به نيايش پرداخت، و كار خير كرد، و صالحات به جا آورد، و به نيازمندان رسيد، و دانايي طلبيد، و مذاكره علم كرد؟ شبي كه در آن، كاري بي اجر نخواهد ماند؟ شبي كه بايد به ياد روي آن محبوب عزيز، و آن يار آواره از ديار، و پنهان رخسار، با دردمندي‌هاي عاشقانه ناليد، و ديدار روي او را از خداي طلبيد؟ كدام شب عزيز است؟

شبي در هر سال
چنانكه از آيه‌هاي «سوره قدر»، بروشني فهميده مي‌شود، در هر سال شبي هست، كه از هزار ماه –به ارزش، و قدر و فضيلت – برتر است. و اين شب، در هر سال، هست. و در هر سال، يك شب، شب قدر است. در اين شب، فرشتگان به همراه بزرگ خويش (روح) به زمين مي‌آيند، و هر امر و فرمان و تقديري، كه از سوي خدا معين شده است – براي يك سال، تا شب قدر سال آينده – فرود مي‌آورند.
آنچه از احاديثي كه در تفسير اين سوره، و تفسير آيات آغاز سوره «دخان» و جز آن رسيده است، فهميده مي‌شود، اين است كه فرشتگان در شب قدر مقدرات يك ساله را به نزد «ولي مطلق زمان» مي‌آورند، و بر او عرضه مي‌دارند و به او تسليم مي‌كنند. اين واقعيت، همواره، بوده است و خواهد بود. در روزگار پيامبر اكرم، محل نزول فرشتگان شب قدر، آستان مصطفي (ص) بوده است. اين امر مورد قبول همگان است. امر ديگري كه مورد قبول است اين است كه پس از پيامبر اكرم (ص) نيز «شب قدر» هست، چنانكه در «قرآن كريم«، در «سوره قدر» و «سوره دخان» به روشني ذكر شده است، كه شب قدر، در هر سال هست، رشيدالدين ميبدي، مفسر معروف سني، مي‌گويد: «برخي گفته‌اند: اين شب قدر، به روزگاران پيامبر(ص) بود، و سپس از ميان رفت. اما چنين نيست، زيرا كه همه اصحاب پيامبر و علماي اسلام معتقدند كه شب قدر، تا قيام قيامت، باقي است.»
شيخ طبرسي نيز، در اين‌باره، روايتي از ابوذر غفاري نقل مي‌كند:
– از ابوذر غفاري روايت است كه گفت: به پيامبر خدا گفتم: اي پيامبر! آيا شب قدر و نزول فرشتگان، در آن شب، تنها در زمان پيامبران وجود دارد، و چون پيامبران از جهان رفتند، ديگر شب قدري نيست. پيامبر فرمود: «نه، بلكه شب قدر، تا قيام قيامت هست.»
درباره اين امر شناختي مهم، احاديث متعدد رسيده است، و اين موضوع عظيم قرآني، مورد تشريح و توضيح قرار گرفته است. از اين جمله است حديث ديگري، كه در كتاب “اصول كافي” نقل شده است. در اين حديث، از قول امام جعفر صادق “ع” چنين آمده است: علي(ع) بسيار مي‌فرمود، كه هر گاه دو تن از اصحاب نزد پيامبر(ص) بودند، و آن حضرت سوره «انا انزلناه» را با خشوع و گريه تلاوت مي‌كرد، مي‌گفتند: چقدر در برابر اين سوره حساسي؟ مي‌فرمود: «اين حساسيت براي چيزي است كه چشمانم ديده است، و جانم نيوشيده است. و پس از من، جان اين مرد (اشاره به علي) خواهد نيوشيد.» مي‌پرسيدند: تو چه ديده‌اي، و او چه خواهد ديد؟ پيامبر(ص) در پاسخ آنها روي خاك مي‌نوشت: «تنزل الملائكه والروح فيها باذن ربهم من كل امر». در شب قدر فرشتگان و روح، به اذن خدا، هر امري (و تقديري) را فرود مي‌آورند.» آنگاه مي‌فرمود: «پس از اينكه خداي متعال فرموده است: «من كل امر»، (هر امري)، آيا چيز ديگري باقي خواهد ماند؟» مي‌گفتند: نه.

صاحب شب قدر
هنگامي كه در شناخت قرآني، به اين نتيجه مي‌رسيم كه «شب قدر» در هر سال هست، بايد توجه كنيم كه پس «صاحب شب قدر» نيز بايد هميشه وجود داشته باشد – چنانكه در احاديث آمده است. – وگرنه فرشتگان بر چه كسي فرود مي‌آيند؟ و كتاب تقدير را نزد چه كسي مي‌گشايند؟ و مجاري امور را، به اذن خدا، به چه كسي مي‌سپارند؟
هدايت و ولايت «تكويني»، از هدايت و ولايت «تشريعي» جدا نيست. عكس اين قضيه نيز صادق است. پس چنانكه «قرآن كريم» تا قيام قيامت هست و «حجت» است، صاحب شب قدر نيز همواره هست و همو «حجت» است. و پس از رحلت پيامبر اكرم(ص)، اين مقام، از آن جانشينان پيامبر است. و همين دو واقعيت بزرگ است (يعني: وجود شب قدر در هر سال، و وجود صاحب شب قدر در هر عصر)، كه امام علي بن ابيطالب(ع)، از آنها، اينچنين ياد مي‌كند: «شب قدر، در هر سال هست. در اين شي امور همه سال (و تقديرها و سر نوشت‌ها) فرو فرستاده مي‌شود، پس از درگذشت پيامبر(ص) نيز، اين شب، صاحباني دارد.
بسيار جالب توجه است كه عالمان اهل سنت نيز، در مواردي اين حقايق را به صراحت گفته‌اند، از جمله در شرح «حديث ثقلين». حديث ثقلين، حديث مشهور و متواتري است، كه صدها مدرك سني و شيعه آن را نقل كرده‌اند و يكي از مسلم‌ترين حقايق اسلامي و احاديث نبوي است. پيامبر اكرم، در اين حديث شريف، مي‌فرمايد: «من، در ميان شما امت، دو شئ گرانقدر مي گذارم و مي روم، تا هنگامي كه به آن هر دو چنگ زنيد (و از هر دو با هم و در كنار هم پيروي كنيد)، گمراه نخواهيد شد. يكي از اين دو، كتاب خداست و عترت من»
درباره اين حديث، عالمان و محققان اهل سنت، بيانات بسيار مهمي دارند. در اينجا، به عنوان نمونه، يكي از آن بيانات را مي‌آورم. محدث معروف، ابن حجر هيتمي مكي شافعي، مولف كتاب‌هايي چند، از جمله «الصواعق المحرقه»، مي‌گويد: «احاديثي كه از پيامبر رسيده است و در آن‌ها تأكيد شده است بر پيروي از خاندان پيامبر و چنگ زدن به هدايت آنان مي‌فهماند كه هميشه، تا قيام قيامت، كسي از خاندان پيامبر وجود دارد كه شايسته رهبري و هدايت است، چنانكه قرآن نيز تا به قيامت راهبر و هادي است. و براي همين (كه هميشه كسي از ايشان در جهان هست)، آنان سبب ايمني و بقايند براي اهل زمين.»
واقعيت بزرگ و محتواي سترگ است كه علامه مجاهد، و مرزبان حماسه جاويد، حضرت ميرحامدحسين نيشابوري هندي نيز آن را ياد آور مي‌شود. وي مي‌گويد: «حديث ثقلين چنانكه برهان با هر امامت ائمه اثناعشر – سلام الله عليهم – عموما، و سلطان قاهر خلافت بلافصل جناب اميرالمؤمنين – عليه السلام – خصوصا است. همچنين اين حديث شريف، دليل واضح امامت امام دوازدهم – عليه السلام – و حجت قائمه وجود و بقاي آن امام عصر – عجل الله طهوره – نيز هست، زيرا كه اين حديث شريف، بلاشبهه، دلالت بر موافقت و ملازمت كتاب و عترت، تا به قيام قيامت دارد. پس چنانكه قرآن مجيد، تا به يوم آخر، باقي است، همچنين از عترت معصومه جناب رسالت مآب(ص)، كسي كه امام زمان، و حجت وقت باشد، بقاء او لازم و حتمي است.»
ميرحامدحسين، سپس ياد مي‌كند كه گروهي از دانشمندان و حافظان حديث و بزرگان اهل سنت، به اين حقيقت، تصريح كرده‌اند، و در توضيح «حديث ثقلين»، به اين امر عظيم خستو گشته‌اند، دانشمندان و حافظاني چون: شهاب‌الدين دولت آبادي در كتاب هدايه السعداء، نورالدين سمهودي در كتاب جواهر العقدين، شهاب‌الدين ابن حجر هيتمي مكي در كتاب صواعق المحرقه، كمال‌الدين جهرمي در كتاب براهين قاطعه، عبدالرؤوف مناوي در كتاب فيض القدير، ابوعبدالله زرقاني مصري در كتاب شرح المواهب اللدنيه، احمد بن عبدالقادر عجيلي در كتاب ذخيره المآل، مولوي حسن زمان در كتاب قول مستحسن.
من، پيش از نقل سخنان ميرحامدحسين هندي، گفته ابن حجر هيتمي را، در توضيح حديث ثقلين، از كتاب «عبقات» نقل كردم. و آن، نمونه‌اي است از گفته‌هاي دانشمندان ديگر اهل قبله.
باري، سخن درباره شب قدر بود. در فصل آينده، درباره اهميت «شب قدر»، از نظرگاه دو قانون عظيم حاكم بر كاينات، سخن خواهيم گفت، يعني: «قانون وساطت در فيض»، و «قانون اجمال و تفصيل در خلق و تقدير». در اينجا همين اندازه تأكيد مي‌كنم كه مسئله «تداوم تقدير»، و «تداوم مجري تقدير»، مسئله‌اي حتمي و قانوني الهي است. و قانون‌هاي الهي، هرگز تبديل نمي‌پذيرد، و تغيير نمي‌كند. اين دو واقعيت توامان و هميشگي است، همواره بوده است و هست و خواهد بود.
در اين مقام، از حضرت ابن‌الرضا، امام جواد(ع) تعليمي رسيده است. خوب است خلاصه آن تعليم را، در اين مقام بياوريم، كه بيان ولوي همين حقيقت حقه، و واقعيت ثابته است: «خداوند متعال، شب قدر را، در ابتداي آفرينش دنيا آفريد. همچنين در آن شب، نخستين پيامبر و نخستين وصي را آفريد. در قضاي الهي چنان گذشت كه در هر سال شبي باشد، كه در آن شب، تفصيل امور و مقدرات يك ساله فرود آيد.»
بي‌شك پيامبران با شب قدر در ارتباط بوده‌اند. پس از پيامبران نيز، بايد حجت خدا وجود داشته باشد. زيرا زمين از نخستين روز خلقت خود تا آخر فناي دنيا، بي حجت نخواهد بود. خداوند در شب قدر، مقدرات را به نزد آن كس كه اراده فرموده است (وصي و حجت) فرو مي‌فرستد. به خدا سوگند، روح و ملائكه در شب قدر، بر آدم نازل شدند و مقدرات امور را نزد او آوردند و حضرت آدم در نگذشت مگر اينكه براي خود وصي و جانشين تعيين كرد. همه پيامبراني كه پس از آدم آمدند نيز، بر هر كدام، در شب قدر، امر خداوند نازل مي‌گشت و هر پيامبري، اين مرتبت را، به وصي خويش مي سپرد.
در اين حديث شريف و تعليم بزرگ – كه تنها بخشي از آن آورده شد – نكته‌هاي مهم چندي است، كه از نظر شناخت و معرفت، در خور توجه بسيار و فراگيري عميق است و شناخت واقع وجود و ماهيت جهان و روابت كائنات و قوام ماهوي حقايق، بدون اين معرفت‌ها و معرفت اين نهادها و پيوندها، جز شناختي پيوسته‌اي و قشري نخواهد بود، چنانكه «قرآن كريم» درباره علم‌هاي كساني كه از اين حقيقت‌ها بي‌اطلاعند، فرموده است: «يعلمون ظاهرا” من الحياه الدنيا»
– اينان، تنها صورتي ظاهري، از جهان و زندگي جهان، مي‌شناسند.
البته شناخت ظاهر اشياء و جهان، منافات ندارد با پي بردن به خواص پاره اي از اجسام و فلزات و تركيبات شيميايي و معادن، و اطلاع يافتن از مقداري از كهكشان‌ها و اختراع برخي وسايل رفاهي و مسافرتي و جنگي و پزشكي و اطلاعاتي و كيهان نوردي. اين‌ها نيز – به گونه‌اي – هنوز همان صورت ظاهر است، در قياس با درك حقايق. باري، سخن درباره نكته‌هايي بود، كه در حديث مذكور، آمده است. در اينجا به پنج نكته اشاره مي‌كنيم:
1- ضرورت وجود نظم و تقدير، تا جايي كه نخستين چيزي كه از اين جهان آفريده مي‌شود، شب قدر است – يعني: ظرف زماني تقدير و تنظيم امور.
2- ضرورت وجود اجرا كننده، به گونه اي كه مي‌بينيم همراه ظرف زماني تقدير، دست اجرا كننده نيز پديدار مي‌گردد.
3- ضرورت وجود حجت، در جريان امور، كه همان اجرا كننده مقدورات است به اذن خدا، و خليفه خداست: پيامبر، يا وصي پيامبر.
4- ضرورت واسطه فيض، در پيوند باطني عالم، كه همان ولي و حجت است، و وجود او مقدم است بر ديگران.
5- ضرورت تداوم سنت‌هاي الاهي تاريخ، و استمرار آنها، بي وقفه و بي‌گسست، تا هنگامه رستاخيز و قيام قيامت.
پس مي‌نگريم كه شب قدر و تقدير، از نخستين هنگام آفرينش اين جهان بوده است، و در امت‌هاي پيش از ما نيز مورد توجه قرار داشته است. گفته‌اند: امت‌هاي پيشين نيز در طلب شب قدر بوده‌اند، و به اين شب و اهميت آن توجه داشته‌اند.

نوشته «محمدرضا حكيمي»

کلمات کلیدی:,

نظر

  1. سلام / خونه ی جدید مبارک باشه (سایته دیگه؟)/ بلاخره پیداش کردم / شمام مثل این که خوشتون میاد از تغییر و یکجا نمودن و…. خوبه عالیه **

    موفق باشید

    1. سلام: لطف کردید.آره خیلی خوشم میآد.دوست داشتم یه سایتی داشته باشم که دیگران هم بدون هزینه بتونند مطلب ارسال کنندو در این راه کمکم باشند .بازهم تشریف بیارید.و اگه دوست داشتید عضو بشید و در این راه کمکم کنید.التماس دعا

  2. سلام دوست عزیز سایت فوق العاده ای داری، اگه دوست داری با من تبادل لینک کنی ابتدا منو با نام بهشتیان لینک کن سپس اطلاع بده تا با چه نامی لینکت کنم، با تشکر

 

درباره‌ی سایت

امام خمینی

اگر من بخواهم یک توصیه به شما بکنم، آن توصیه این خواهد بود که بصیرت خودتان را زیاد کنید؛ بصیرت. بلاهایی که بر ملت ها وارد میشود، در بسیاری از موارد، بر اثر بی بصیرتی است. خطاهایی که بعضی از افراد می کنند، بر اثر بی بصیرتی است. بصیرت خودتان را بالا ببرید. آگاهی خودتان را بالا ببرید. من مکرر این جمله امیرالمؤمنین علیه السلام را در گفتارها بیان کردم که فرمود: « الا و لا یحمل هذا العلم الا اهل البصر و الصّبر »

اللهم عجل لولیک الفرج