یکشنبه 5 خرداد 1398
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم ورود

روز نهم ربیع الاول سالروز آغاز امامت امام زمان (عج)

بررسی اسناد و مدارک تاریخی و روایی ؛
«نهم ربیع الاول» به عنوان سالروز فوت خلیفه دوم اتقان ندارد/ شیخ مفید: شیعه و اهل سنت بر ماه ذی الحجه به عنوان تاریخ فوت خلیفه دوم اجماع داشته اند
بر اساس منابع متعدد تاریخی شیعه و اهل‌سنت، قتل عمر در روزهای پایانی ذی‌الحجة سال ۲۳ق اتفاق افتاده است. بر اساس این منابع عمر در ۲۶ یا ۲۷ ذی‌الحجه توسط ابولؤلؤ غلام مغیرة بن شعبه مجروح شد و سه روز بعد در ۲۹ و بنابر قولی ۳۰ ذی‌الحجه از دنیا رفت. در میان مورخان سنی می‌توان به یعقوبی، طبری، مسعودی و از میان منابع معتبر و متقدم شیعه می‌توان به شیخ مفید و ابن‌ادریس حلی اشاره کرد.

گروه معارف – رجانیوز: روز نهم ربیع الاول از روزهای مبارک شیعیان است که می توان آن را بعد از محرم و صفر و شهادت امام حسن عسکری(ع) آغازی بر اعیاد اسلامی موجود در ماه ربیع الاول دانست اما عده ای تلاش کرده اند تا با تمسک به مسائل بی اصل و سند و یا حداقل اختلافی،  از آن  سوء استفاده نموده و به ایجاد اختلافات مذهبی بین مسلمانان آن هم در آستانه هفته وحدت دامن بزنند. روز نهم ربیع الاول سالروز آغاز امامت امام زمان (عج) و روز به درک واصل شدن عمر بن سعد یکی از فرماندهان سپاه یزید به دست مختار ثقفی است.

عده ای با بیان اینکه نهم ربیع الاول روز مرگ خلیفه دوم است تلاش دارند تا با برگزاری مراسم های نامتعارف در این روز که با روش معصومین(ع) و فتاوای علمای شیعه مغایرت دارد اعلام برائت خود را نسبت به دشمنان اهل بیت(ع) نشان دهند حال آنکه اصل واجب برائت از دشمنان خدا و اهل بیت (ع) باید در همان روش و مسلکی صورت بگیرد که اهل بیت(ع) و علمای امامیه بدان راهنمایی فرموده اند.

برخی رفتارهای نامتعارف نه تنها بر خلاف آیات قرآن کریم و مشی اهل بیت (ع) در مواجهه با مخالفان

خودشان است بلکه بر خلاف مصلحت عمومی جامعه اسلامی و مسلمین می باشد. به همین دلیل بارها و بارها رهبر معظم انقلاب و در کنار ایشان سایر مراجع تقلید بر حرمت و خلاف قانون بودن کارهای نامتعارف و اختلاف افکنی میان مسلمین و مذاهب مختلف تاکید کرده اند و همگان را از عواقب سوء آن بر حذر داشته اند. به عنوان مثال آیت الله العظمی بهجت (ره) در این زمینه می فرمود:

چه بسا… این کارها موجب اذیت و آزار و یا قتل شیعیانی که در بلاد و کشورهای دیگر در اقلیت هستند گردد در این صورت اگر یک قطره خون از آنها ریخته شود ما مسبب آن و یا شریک جرم خواهیم بود. (…..) بنده خیال می‌کنم اهل علم، اگر می‌خواهند اینجا (عیدالزهرا) خدمتی بکنند به اهل‌بیت علیهم‌السلام، برای اهل استدلال از اینها متعیّن است، که سعی بکنند دلیلی بر خلافت امیرالمؤمنین صلوات‌الله‌علیه ذکر بکنند؛ ساده، برهانی، یقین‌آور، به‌طوری‌که اگر این دلیل رابه دیوار بگویند و اذن داده شود به دیوار که بگو، تصدیق کند قول او را و بگوید حق به جانب توست. و من قاطع هستم به اینکه اهل استدلال و ایمان، اگر بخواهند این‌طور ادله را پیدا کنند، پیدا می‌کنند. نه سبّی، نه طعنی، نه شَتمی، هیچ کدام لازم نیست. بلکه این [استدلال کردن] مهم‌تر است و ممکن است ـ خدا می‌داند ـ چقدرها را داخل در حق کند. از این مطلب غافلند که بابا این مقدم است. یکی از این ده‌تا [استدلالی] که در عمر خودش تهیه کرده است، خدا می‌داند چقدرها را مستبصر می‌کند.

جدای از این مباحث یکی از اصلی ترین بحث هایی که بین دانشمندان علوم اسلامی و همچنین مورخین  وجود دارد این است که بسیاری از دانشمندان شیعه و اهل سنت قائل اند  روز مرگ خلیفه دوم اواخر ماه ذی الحجه سال 23 قمری بوده است. طبق بررسی های به عمل آمده تمامی دانشمندان و مورخین اهل سنت تاریخ مرگ خلیفه دوم را بین بیست و سوم تا سی ذی الحجه سال 23 قمری ذکر کرده اند و در میان دانشمندان شیعی هم بسیاری از دانشمندان قائل به همین تاریخ هستند.

نهم ربیع‌ الاول به روز مرگ عمر بن خطاب خلیفه دوم منسوب شده است. دلیل این انتساب روایتی است که به «رفع القلم» مشهور است. برخی معتقدند که تاریخچه این انتساب به قرن ششم هجری برمی‌گردد؛ اما پس از دوره‌ای سکوت، با ظهور صفویه و گسترش تشیع، به‌عنوان دیدگاه مشهور معرفی و بخشی از فرهنگ شیعی شناخته شده است. انتساب تاریخ مرگ عمر به این روز موافقان و مخالفانی داشته است:

دیدگاه موافقان 

عبدالجلیل قزوینی (درگذشت قرن ششم هجری) بدون استناد به منبعی به قتل عمر در این روز اشاره کرده است(رازی قزوینی، بعض مثالب النواصب فی نقض بعض فضائح الروافض، ۱۳۵۸ش، ص۳۵۳)؛ اما هاشم بن محمد دیگر عالم این دوره، دلیل این انتساب را روایتی از احمد بن اسحاق مشهور به رفع قلم دانسته است (حلی، المحتضر، ۱۳۷۰ق، ص۴۴). علامه مجلسی که در دوره صفویه می‌زیسته اند، ضمن اشاره به روز مرگ عمر در این روز، دلیل اصلی آن را نیز روایت رفع القلم دانسته است(مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۳۱، ص۱۱۹ و ۱۲۰).

دیدگاه مخالفان

در برابر دیدگاه موافقان، تعداد زیادی از علمای شیعه و اهل سنت معتقدند خلیفه دوم در اواخر ماه ذی الحجه از دنیا رفته است. برخی از ادله مخالفان عبارتند از:

1- بر اساس منابع متعدد تاریخی شیعه و اهل‌سنت، قتل عمر در روزهای پایانی ذی‌الحجة سال ۲۳ق اتفاق افتاده است. بر اساس این منابع عمر در ۲۶ یا ۲۷ ذی‌الحجه توسط ابولؤلؤ غلام مغیرة بن شعبه مجروح شد و سه روز بعد در ۲۹ و بنابر قولی ۳۰ ذی‌الحجه از دنیا رفت. در میان مورخان سنی می‌توان به یعقوبی، طبری، مسعودی و از میان منابع معتبر و متقدم شیعه می‌توان به شیخ مفید و ابن‌ادریس حلی اشاره کرد.
شیخ مفید (م 413ق): شیخ مفید در مسارالشیعه می نویسد: «فى الیوم السادس و العشرین سنة 23 ثلاث و عشرین من الهجرة طعن عمربن الخطاب… و فى التاسع و العشرین منه قبض»؛ عمربن خطاب در 26 ذى ‏الحجه سال 23هجرى ضربه‏ خورد و در روز 29همان‏ ماه ‏درگذشت.(مفید، مسارالشیعه فى مختصر تواریخ الشریعة، ص 42)
ابن ادریس حلى (م 578ق): وى در کتاب السرائر به شدت احتمال کشته شدن عمربن خطاب در روز نهم ربیع را رد مى‏ کند و مى نویسد: «فى الیوم السادس و العشرین منه، سنة ثلاث و عشرین من الهجرة، طعن عمربن الخطاب و فى التاسع و العشرین منه، قبض عمربن الخطاب… و قد یلتبس على بعض أصحابنا یوم قبض عمربن الخطاب، فیظن أنّه یوم التاسع من ربیع‏الأول، و هذا خطأ من قائله، بإجماع أهل التاریخ و السیر، و قد حقق ذلک شیخنا المفید، فى کتابه کتاب التواریخ، و ذهب إلى ما قلناه»؛(حلّى، السرائرالحاوى لتحریرالفتاوى، ج 1، ص 418) عمربن خطاب در 26 ذى‏الحجه سال 23 هجرى ضربه خورد و در 29 همان ماه درگذشت. اما این امر بر بعضى از اصحاب ما مشتبه گشته و آنان پنداشته ‏اند که عمر در نهم ربیع‏ الاول به قتل رسیده است. اما به اجماع مورخان و سیره ‏نویسان، قول نهم ربیع خطایى است که از قائل آن سر زده است. شیخ مفید نیز در کتاب تواریخ خود قول 26 ذى‏الحجه را صحیح دانسته و همانند ما نظر داده است.
سیدبن طاووس (م 664ق): سید در کتاب اقبال الاعمال یادآور مى‏شود که گروهى از شیعیان ایرانى نهم ربیع را روز قتل عمر مى‏دانند، ولى او نتوانسته مؤیدى بر این مطلب بیابد و در بیان اعمال ذى‏الحجه متذکر مى‏شود که عمر در این ماه کشته شده و در ادامه از کتاب حدائق شیخ مفید به توضیحى درباره این روز مى‏پردازد(سیدبن طاووس، اقبال‏ الاعمال، ج 2، ص 379)
شیخ ابراهیم کفعمى (م 905ق): وى در کتاب جنه‏الامان الواقیه و جنه‏الایمان الباقیه که به «مصباح کفعمى» مشهور است، مى‏نویسد: «فى السابع و العشرین طعن عمربن الخطاب و من زعم انه قتل فى یوم التاسع من ربیع‏الاول فقد اخطأ و قد نبهنا على ذلک فیما تقدم عند ذکر شهر ربیع‏الاول»؛357 عمربن خطاب در 27 ذى‏الحجه ضربه خورد و هر کس پنداشته عمر در نهم ربیع به قتل رسیده، بى‏گمان اشتباه کرده است و ما در بخش ماه ربیع‏الاول به این مطلب آگاهى دادیم. وى کشته شدن خلیفه در 26 ذى‏الحجه سال 23 را اجماعى شیعه و اهل ‏سنت مى‏داند(ابراهیم کفعمى، المصباح، ص 510).
علّامه حلّى (م 726ق): وى در کتاب خویش، 26 ذیحجه را روز ترور عمربن خطاب شناسانده است(حسن‏بن یوسف حلّى، تذکره ‏الفقها، ج 6، ص 195؛ همو، منتهى‏ المطلب، ج 2، ص 612)

شهرت قتل خلیفه دوم در ذى‏الحجه به گونه‏اى بوده که بسیارى از بزرگان همچون شیخ بهائى، با وجود معاصر بودنشان با دوران صفویه که اوج فعالیت‏هاى تبلیغى براى ترویج تشیع است، با صراحت 26 ذى‏الحجه را تاریخ قتل عمربن خطاب معرفى کرده اند(شیخ بهائى، توضیح ‏المقاصد، ص 33) حتى علّامه مجلسى هم که از مدافعان بزرگداشت روز نهم ربیع است، با اعتراف به ش%


Comments are closed.
 

درباره‌ی سایت

امام خمینی

اگر من بخواهم یک توصیه به شما بکنم، آن توصیه این خواهد بود که بصیرت خودتان را زیاد کنید؛ بصیرت. بلاهایی که بر ملت ها وارد میشود، در بسیاری از موارد، بر اثر بی بصیرتی است. خطاهایی که بعضی از افراد می کنند، بر اثر بی بصیرتی است. بصیرت خودتان را بالا ببرید. آگاهی خودتان را بالا ببرید. من مکرر این جمله امیرالمؤمنین علیه السلام را در گفتارها بیان کردم که فرمود: « الا و لا یحمل هذا العلم الا اهل البصر و الصّبر »

اللهم عجل لولیک الفرج