سه شنبه 29 آبان 1397
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم ورود

در باب اهمیت روز و شب عرفه

سخنان ارزشمند مرحوم آیت الله حاج میرزا جواد ملکى تبریزى (ره )، در باب شب و روز عرفه:

بسم الله الرحمن الرحیم

درباره شب عرفه روایت شده است که دعاى خیر در آن مستجاب است و کسى که در آن به فرمانبردارى خداى متعال مشغول شود پاداش صد و هفتاد سال را دارد. شب مناجات بوده و کسى که در آن شب توبه کند خداوند او را مى بخشد. و مستحب است دعایى که اول آن ((اللهم یا شاهد کل نجوى )) مى باشد، خوانده شود.
از مضامین این مناجات گرانقدر غافل نشو. اگر اهلش باشى علومى در آن وجود دارد که سزاوار است مسلمانان تمام عمرش را صرف تحصیل آن نماید. با زنده دلى و حضور قلب با آن دعا کن نه با غفلت .
درباره اسماء، صفات و کارهاى خداوند که در آن آمده است اندیشه نما که اگر مقدار بسیار کمى از حقایق آن را درک و بعضى از مرادات آن را بفهمى این مطالب را باور خواهى کرد…
منظور از نامهایى که در این دعا با آن به خدا سوگند یاد مى شود، نام لفظى و زبانى است ، یا اسمى است که وجود خارجى و عینى دارد؟ شاید با تفکر در آن بخصوص در فرازهایى مانند: و باسمک الذى رفعت به السموات بلا عمد و سطحت به الارض …؛ و به نامت که با آن آسمانها را بى ستون برافراشته و زمین را گسترده نمودى … دریابى که مراد اسم عینى است . و نیز این فراز: و باسمک السبوح القدوس البرهان الذى هو نور على کل نور، و نور من نور، و نور یضیئى ء منه کل نور اذا بلغ الارض انشقت …؛ با نام سبوح ، قدوس و برهانت که نور آن افزون از تمام نورها و نورى است از نور و نورى است که هر نورى از آن روشنى مى گیرد، و آنگاه که به زمین رسد شکافته مى گردد… با نامهاى لفظى سازگارى ندارد. زیرا این صفات را در نامهاى لفظى نمى توان تصور کرد مگر این که آنها را طورى تفسیر کنیم که به نامهایى که وجود خارجى دارند برگردند.
در این مناجات و بیشتر مناجاتهاى طولانى تصریح شده است که وجود هر چیز و آفریدن آن فقط با نامهاى خداست که از این مطلب نباید غفلت نمود. بهمین جهت در این معانى اندیشه کن ، شاید با نور تفکر به علوم حقیقى که تاکنون از آن غافل بوده اى و اسرار وجود دسترسى پیدا کنى . همان که در قرآن عزیز با عبارت ایمان به خدا، فرشتگان ، کتابها و پیامبران او و روز قیامت ، به آن اشاره شده است . و آنگاه نعمت کسى که این مطالب را به تو آموخته است سپاسگزارى کن .
از پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) نیز ده تسبیح روایت شده است که اگر کسى آن را هزار بار بخواند، هر چیزى که از خدا بخواهد به او عنایت مى فرماید مگر این که قطع رحم یا گناهى را درخواست نماید.
زیارت امام حسین (علیه السلام ) در این شب مستحب است .
از کارهاى مهم این شب مراجعه به حاجیان معصوم (علیهم السلام ) در اول و آخر آن است ، همانگونه که بارها در اوقات شریف گفته ایم .
روز عرفه ، زیارت امام حسین (علیه السلام ) و آداب آن
اگر کسى بتواند در روز عرفه خود را به ((عرفات )) یا به کربلا برساند، بهترین مکانها را براى دعا انتخاب کرده است . و گویا این روز مختص بدعاست . بنابراین لازم است مراقبت با تمام توان خود را براى این روز بزرگ آماده نموده و مهمترین کار در این جهت ، بدست آوردن شرایط استجابت دعاست . اهمیت دعا در این روز باندازه اى است که روزه این روز را براى کسى که روزه باعث ضعف او هنگام دعام مى شود ممنوع کرده اند؛ با این که در روایات صحیحه آمده است که روزه آن کفاره نود سال مى باشد. گفتیم بهتر است روز عرفه در عرفات یا کربلا دعا کند. باین جهت که توقف در عرفات در این روز از اعمال حج بوده و روایات زیادى درباره پاداش زیارت امام حسین (علیه السلام ) در روز عرفه وارد شده است . مثلا در روایت صدوق از امام صادق آمده است .
((خداوند متعال قبل از اهل عرفات براى زائرین قبر حسینى (علیه السلام ) جلوه کرده ، نیازهاى آنان را برآورده ، گناهانشان را بخشیده و آنان را به خواسته هایشان مى رساند. آنگاه نزد اهل عرفات آمده و با آنان نیز اینگونه رفتار مى کند.)) نیز از آن حضرت (علیه السلام ) روایت شده است : ((کسى که حسین بن على (علیه السلام ) را در روز عرفه زیارت کند، خداى عزوجل براى او یک میلیون حج با قائم آل محمد (صلى الله علیه و آله و سلم )، یک میلیون عمره با رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) آزاد کردن یک میلیون برده و کالاهایى که باندازه بار یک میلیون است باربر باشد براى او مى نویسد. و مى فرماید: بنده صدیق من به وعده ام اطمینان کرد.))
سید بن طاووس (قدس سره ) مى گوید: روایاتى که درباره فضیلت زیارت امام حسین (علیه السلام ) رسیده ، به حد تواتر است .
شاید علت اختلاف روایات در مورد تعیین ثواب زیارت امام حسین (علیه السلام ) است این باشد که ثواب آن به درجه زائرین ، یا به کیفیت زیارت بستگى دارد مثلا با ترس از خطرهایى که ممکن است در راه زیارت باشد یا بدون آن یا با سایر ترجیحات .
بهتر است زائر عارف براى زیارت و روز عرفه غسل کرده و سپس زیارت نماید بطورى که تا ظهر زیارت او تمام شود و از اول ظهر به مقدمات نماز و دعا بپردازد. آداب زیارت همان است که در زیارت پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) گذشته . علاوه بر این هنگام زیارت امام حسین (علیه السلام ) در حالت حزن ، اندوه و گریه بسر برده ، ژولیده موى و خاک آلود بوده اداى حق او و شهادت در مقابل او را آرزو کرده و زیاد از ته دل بگوید: ((یا لیتنا کنا معکم ؛ اى کاش با شما بودیم )).
و با دل و باطن خود به جنبه روحانى امام حسین (علیه السلام ) توجه نموده و از فضل ، انوار و برکات او براى قبول خود، زیارت ، و سایر اعمالش ، و نیز ملحق کردن او به اصحابش یارى جوید و بداند امام حسین (علیه السلام ) بسرعت از انسان راضى شده ، او را مى پذیرد و رحمت او گسترده است زیرا مى فرمود: ((احسان مانند باران است که بر نیکوکار و بدکار مى بارد)).
حکایتى که دلالت بر عظمت شاءن زیارت عاشورا مى نماید
بد نیست در اینجا حکایتى را که یکى از علماى بزرگ و مورد وثوق برایم نقل نموده بگویم . او مى گوید: یکى از افراد مورد اعتماد به من گفت : در زمان کودکى در محل خود دوستى داشتم که وقتى بزرگ شد شغل عشارى پیشه کرده و مدتى به این کار اشتغال داشت بعد از مدتى مرد و در گورستان دفن گردید. در خواب دیدم که خوشحال بوده و زندگى خوب و راحتى دارد. از او پرسیدم ، چگونه نجات پیدا کردى و چرا وضعت خوب است گفت : بعد از مرگ ، بخاطر کارهاى بدم عذاب مى شدم تا این که فلان زن ، همسر فلانى در فلان روز مرد و در این گورستان بخاک سپرده شده در شبى که او را دفن کردند امام حسین (علیه السلام ) سه بار از او دیدار کرده و در بار سوم به فرشتگان دستور دادند که عذاب را از همسایه هاى او بردارند. پس از آن عذاب نشده و وضع ما خوب شده . وقتى از خواب بیدار شدم ، در پى همسر او رفته ، او را یافته و از همسر، مرگ و مکان دفن او را پرسیدم : نشانیهاى او همان بود که عشار گفته بود. از حالات و کارهاى همسرش پرسیدم و در میان کارهاى همسرش که مربوط به امام حسین (علیه السلام ) باشد غیر از مداومت بر زیارت عاشورا چیز دیگرى نیافتم .
برادرم ! مهربانى و وفاى او (علیه السلام ) را ببین . چگونه در یک شب سه بار از زنى دیدار کرده و واسطه او مى شود بگونه اى که همسایگان او و حتى عشار از شفاعت او بهره مند مى شوند. خداوندا! درود و سلامهاى ما را در هر لحظه و تا ابد و باندازه علم و رضایت خود و بطور بى پایان به او برسان .
بعد از اینکه امام (علیه السلام ) را آنگونه که سزاوار است زیارت نموده و خواست دعا کند – و اگر حال و توفیق او اقتضا مى کرد – دوازده رکعت نماز بجا آورد، در هر رکعت یک بار ((فاتحه اکتاب )) ((آیة الکرسى )) و ((قل هو الله احد)) بخواند. پس از آن باندازه اى که مى تواند قرآن خوانده سپس سجده کرده و بعد از سجود بگوید: ((سبحان من لبس العز…)) و سپس خواسته هاى خود را از خدا بخواهد. اگر حال این نماز را نداشت ، پیش از این که از حرم خارج شود، در زیر آسمان دو رکعت نماز خوانده ، آنگاه بازگشته و امام (علیه السلام ) را زیارت کند. و اگر در غیر کربلا بود بعد از نماز ظهر و عصر و در زیر آسمان این دو رکعت را بجا آورده و سپس به محل دعاى خود برود. او باید این دو رکعت را بخوبى بجا آورد. زیرا بمنزله هدیه اى است که انسان پیش از حضور در پیشگاه بزرگان آن را بعنوان هدیه به او تقدیم مى کند.
گشودن درهاى دعا از جانب خداى متعال کرامتى است که هیچ مخلوقى توان چنین کارى را ندارد. درِ دعا درِ بزرگى است که با تمامى درهاى سعادت برابرى کرده ، آسانتر از تمامى این درها بوده و در میان درهاى سعادت درى نیست که بتوان با آن به تمامى اهداف جزئى و کلى ، دینى و دنیوى و تمامى آرزوها و اهداف رسید.
شرایط آن مربوط به اصلاح عقیده و معارف است . و سایر شرایط آن که به اعمال جسمى مربوط مى شود شرایط کمال دعا مى باشد و تمامى آنها آسان و راحت است ، مانند گریه کردن ، انگشترى بدست کردن ، با عجله دعا نکردن ، تمجید کردن ، حمد کردن ، صلوات فرستادن بر پیامبر و آل او (علیهم السلام )، اعتراف به گناهان ، شریک کردن مؤ منین در دعا و پایان بردن دعا با ((صلوات فرستادن ))، ((ما شاء الله گفتن )) و ((لا قوة الا بالله گفتن )). شرایط معنوى و قلبى آن نیز، در یک کلام داشتن ایمان حقیقى به خدا، صفات و نامهاى اوست . و آنگاه که قلب بنده به خدا و به قدرت و علم ، عنایت و جود و کرم و راستگویى او، و دعوت بندگان به دعاى خود ایمان آورده و دعا کند بدون شک به خواسته خود یا عوض ‍ خواسته خود مى رسد. در هنگام نشستن براى دعا آرامش و وقار داشته و باندازه نشاط خود ذکرهایى را که قبل از شروع دعا رسیده است بگوید. در ابتدا بطور اجمال به حمد خدا، ((لا اله الا الله )) گفتن و تمجید و ستایش او پرداخته و آنگاه صدبار تکبیر، صدبار ((الحمد لله )) صد بار ((لا اله الا الله )) گفته ، صد بار ((قل هو الله احد)) و سوره ((قدر)) و بنابر روایتى صد بار ((آیة الکرسى )) خوانده و صد بار بر پیامبر و آل او صلوات بفرستد. و اگر باین مقدار نشاط نداشت مى تواند، فقط تکبیر و ((لا اله الا الله )) و ((الحمد لله )) و ((سبحان الله )) گفته و صلوات بفرستد ولى باید همراه با حضور قلب ، صدق و اخلاص باشد.
هنگام تکبیر گفتن این فرمایش امام صادق (علیه السلام ) در ((مصباح الشریعه )) را فراموش نکن : ((هنگام تکبیر گفتن تمامى موجودات آسمانى و زمینى را در مقابل بزرگى و شوکت خداوند کوچک شمار.
زیرا اگر خداى متعال در حالى که بنده تکبیر مى گوید از قلب او آگاه شده و ببیند قلب او از حقیقت تکبیر روى گردان است ، مى فرماید: دروغگو! مرا فریب مى دهى ! به عزت و جلالم سوگند تو را از شیرینى ذکر خودم محروم نموده و نمى گذارم به قرب من رسیده و از مناجاتم خوشنود شوى . هنگام نماز دلت را بررسى کن ، اگر شیرینى آن را درک کرده ، در خود سرور و شادى آن را احساس نموده ، قلب تو با مناجات او شادمان شده و از گفتگوى با او لذت بردى ، بدان که در تکبیر خود راست گفته اى والا از سلب لذت مناجات و محروم شدن از شیرینى عبادت دریاب که خداوند تو را دروغگو دانسته و از درِ خود رانده است .))
این مطالب قطعا صحیح و درست است . زیرا تکبیر شکل زیبایى دارد که همان گفتن ((الله اکبر)) بوده و حقیقتى در قلب و عمل دارد که عبارت است از این که خداوند را بزرگتر از هر بزرگى و بزرگتر از این که توصیف شود بدانى . علامت این مطلب هم این است که دل ، روح و جسم تو، همگى براى خداى متعال فروتن شود، بگونه اى که در مقابل هیچ بزرگى چنین تواضعى نداشته و آنقدر مشتاق همنشینى و انس و مناجات با او باشى که با هیچ بزرگى این گونه نباشى و آنگاه که اینگونه شدى ، با ذکر او تبرک ، با خدمت به او شریف ، از همنشینى با او والا مقام و از مناجات و انس با او لذت مى برى ، بیش از آنچه از شخص بزرگ یا شریفى بهره مند گردى . زیرا لذت عقلى بزرگى و شرف شیرینترین لذتهاست .
زمانى که روح ، دل و عمل تو زبانت را در تکبیر، تصدیق کرد، خداوند نیز بیش از هر کس دیگرى از تو تشکر مى نماید، و همانگونه که در روایت آمده تو را بزرگ داشته و بخوبى پاک مى کند ولى اگر دل ، حقیقت و عملت مخالف زبانت باشند، تکبیر تو فریبى بیش نبوده و سزاوار خواهى بود که خداوند تو را دروغگو شمرده و از در خود طرد نماید. که در این صورت ضرر بزرگى را متحمل خواهى شد.
هنگام گفتن ((لا اله الا الله )) آنچه را که در تفسیر آن ، در ضمن ذکرهاى دهگانه گفتیم بیاد آور، همچنین در موقع الحمد لله گفتن خدا را آنگونه که باید تنزیه نما؛ که در هر موردى تنزیه او به یک شکل است . تنزیه او در عبادت این است که در عبادت او مخلص بوده ، و تنزیه او در یکتاپرستى این است که به حقیقت یکتاپرستى متصف شده و براى او شریکى در اراده ندانى و تنها او را داراى اراده مستقل بدانى همانگونه که منظور از تسبیح رکوع نیز همین است ؛ و تنها او را داراى وجودى حقیقى و مستقل بدانى ؛ چنانچه مراد از تسبیح سجده نیز همین است که با نام ((مقام فناء)) و ((حقیقت یکتاپرستى )) از آن تعبیر مى شود.
البته این درجات مراتب کاملین بوده و ما با این سهل انگارى و عقلها و عملهاى ناقص ، نمى توانیم اینگونه باشیم . ولى حداقل باید هنگام گفتن این الفاظ، باندازه فهم خود معانى آن را در نظر داشته و تا آنجا که مى توانیم مضمون این الفاظ را در خود بوجود آورده و در هنگام ذکر خداى متعال به یاد کس دیگرى بلکه به یاد دشمن او نباشیم زیرا در این صورت سزاوار خوارى و محروم شدن از احسان الهى خواهیم شد.
هنگام صلوات فرستادن بر پیامبر و آل او در نظر داشته باش که خداوند صلوات فرستادن بر او را همراه با صلوات فرستادن بر خود ذکر فرموده و فرمانبردارى او را با فرمانبردارى خود پیوند زده است . مواظب باش مبادا از برکات شناخت احترام او بى بهره بوده و از فواید صلوات او محروم شوى .
پس از این اعمال تا آنجا که سر حال هستى ، دعاهاى وارده را با حضور قلب ، تدبر و فهم آنچه مى گویى ، بخوان . دعاى امام حسین (علیه السلام ) با ملحقاتى که علامه و سید بر آن افزوده اند را نیز ترک نکن و با جدیت و تلاش در پى فهم معانى آن باش . این ملحقات گرچه جزو دعاى امام حسین (علیه السلام ) نیست ولى مضامین عالى داشته و برخاسته از اندیشه هاى بلندى است . دعاى صحیفه سجادیه را نیز بخوان .
بهتر است دعاى امام صادق (علیه السلام ) را نیز خوانده و آنگاه حوائج خود را بخواه و هنگام دعا براى خود، برادران دینى بخصوص معلمین علوم دینى ، پدر، مادر، و پدران و مادران آنها و سایر ارحام و ذوى الحقوق را مقدم کن . در حال دعا تا آنجا که مى توانى سعى کن بهترین حالات از قبیل گریستن ، زارى کردن ، خوار شدن ، پوشیدن لباسهاى مویین و بستن دستها را داشته و بهترین سخنان را براى جلب رحمت و عطوفت بکار برى . در روایت آمده است که خداوند به حضرت موسى ، فرمود: ((آنگاه که به درگاه من دعا مى کنى ترسان بوده ، صورت خود را خاک آلوده کرده ، و با ایستادن در مقابل من برایم تواضع نما. با ترسى که ناشى از عظمت من است و برخاسته از قلبى ترسان است با من مناجات کن .)) و نیز روایت شده است که به حضرت عیسى (علیه السلام ) وحى شد: عیسى ! از چشمهایت براى من اشک ریخته و با دلت برایم تواضع نما. عیسى ! در سختى ها از من کمک بخواه که من غمزدگان را یارى نموده و نداى درماندگان را اجابت مى کنم . و من مهربانترین مهربانان هستم .

کلمات کلیدی:, ,

نظر

  1. سلام مهندس
    امروز برگشتم گفتم یه سری به سایتت بزنم
    خوبه مثل همیشه باشوروشوق فراوان تلاش و کوشش میکنی
    دوست از یاد رفته شما
    سینا

    1. سلام دوست از یاد رفته من: رفته بودم کربلا و دیگر عتبات عالیات.با شما خداحافظی کردم با اس ام اس ولی شما جواب ندادید یا شاید بدست تان نرسیده بود.در هر صورت روز عرفه و عید قربان در کربلابودم جای شما و همه محبان اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام خالی بود.التماس دعا

 

درباره‌ی سایت

امام خمینی

اگر من بخواهم یک توصیه به شما بکنم، آن توصیه این خواهد بود که بصیرت خودتان را زیاد کنید؛ بصیرت. بلاهایی که بر ملت ها وارد میشود، در بسیاری از موارد، بر اثر بی بصیرتی است. خطاهایی که بعضی از افراد می کنند، بر اثر بی بصیرتی است. بصیرت خودتان را بالا ببرید. آگاهی خودتان را بالا ببرید. من مکرر این جمله امیرالمؤمنین علیه السلام را در گفتارها بیان کردم که فرمود: « الا و لا یحمل هذا العلم الا اهل البصر و الصّبر »

اللهم عجل لولیک الفرج